Elke vierkante meter tel
Sel: 0783343867

Posts Tagged water conservation

Nuwejaarsboodskap 30 Desember 2015

Nuwejaarsboodskap 30 Desember 2015

Soms moet jy sê wat jy moet sê. Soms moet jy die olifant in die kamer uitwys. Soms moet jy wys dat die keiser nie klere aan het nie. As jy egter sou sê wat niemand anders wil sê nie of wys wat die ander nie wil sien nie, gaan dit jou baie ongewild maak. Hoekom hou mense nie daarvan om reggehelp te word nie? Wil mense uit hulle eie foute leer? Hoekom wil hulle nie leer uit ander se foute nie? Hoekom wil mense nie uit ander mense se suksesse leer nie?

stofstorms

Ek dink byvoorbeeld dat die “Dust Bowls” wat in die 1930’s in die VSA plaasgevind het, vandag in die Vrystaat en Noordwes plaasvind. Grensdrade is besig om onder sand toegewaai te word. Plek-plek begin sand op die teerpad saampak. Ek het heelwat foto’s van oor die land gekry en ook self foto’s geneem en dinge lyk nie goed nie. Te midde van die stofstorms dring die menigte op sosialemedia bladsye daarop aan dat #rainmustfall. (Dit wil voorkom asof mense reën as ‘n menseregte saak beskou. ‘n Menseregte saak wat soos enige ander in die Suid-Afrikaanse grondwet uitgestippel is). En reën moet val, anders het Suid-Afrika moeilikheid. Maar, maar, kan ons aandring dat reën moet val, as ons Moedernatuur op haar knieë gedwing het. Hoe kan kaalgrond nie wegwaai nie? Hoe kan kaalgrond nie soos ‘n woestyn lyk en maak nie? Gestel nou maar dat reën sou val, dan gaan daardie einste boere met hulle diepbewerktoerusting agter hulle trekkers inspring en aangaan soos hulle laasjaar aangegaan het. In hoe ‘n mate is die huidige droogte en globale verhitting aangejaag deur organiese koolstof wat nie meer in die grond bewaar word nie, as gevolg van verkeerde boerderypraktyke?

As al die saailande wat tans weggewaai word, met ‘n dekgewas of deklaag bedek was, hoeveel koeler sou die omgewing gewees het? In hoe ‘n mate verminder die hoër grondtemperatuur dat dit reën?

Die afgelope paar jaar word “no-till” saaiery bevorder, maar boere sien nie die nut daarvan om oor te skakel nie. Tog is dit nie net die boere wat nie wil oorskakel nie: Ek het eendag vir ‘n klomp landboumaatskappye se bestuurders in ‘n boereunievergadering gesê dat hulle winsmotief ook nog agter die probleem sit. Hulle inkomste kom uit diesel, gif en kunsmis verkope. As alle boere skielik moet oorskakel “no-till” toe, gaan hulle winste in gedrang kom, aangesien “no-till” boere se insetkostes afbring. “No-till” sit meer geld in die boer se sak en minder in die landboumaatskappy se sak. Te midde van die droogte is daar “no-till” boere wat mielies in die grond gekry het sonder dat die mielies weggewaai het.

Een van die boere vertel my dat hy die afgelope 3 jaar 40% hoër opbrengs gehad het teenoor die konvensionele buurmanne. Buurmanne wat tot dusver nog nie ‘n pit kon plant nie, terwyl sy mielies al mooi op is. As landbou- en finansiëlemaatskappye vir boere ‘n een jaar finansiële vakansie kan gee om oor te skakel na “notill” toe, dink net watter verskil dit aan ons samelewing en omgewing sal maak?

 weidingWat van veeboere? Toe dit ‘n jaar of wat gelede nog goed gereën het, het baie van hulle, hulle vee op hulle velde verhoog tot bo die gemiddelde drakrag van die veld sonder om weidingsbestuurpraktyke aan te pas. Kommersiële veeboere en opkomende boere se diere vertrap die veld tot snuif. Teenoor konvensionelebeweiding, het hoëdigtheidsbeweiding na vore gekom. In hoëdigtheidsbeweiding span boere meer kampe en die praktyke word ook al vir ‘n geruime tyd aanbeveel. Tog is boere te gemaklik om in daardie rigting te dink. Van hoëdigtheidsbeweiding is daar in die landelike gebiede van die “tribal lands” geen sprake nie. Boere se beeste loop waar hulle wil. Tog kom die inligting van hoëdigtheidsbeweiding ook nie by hulle uit nie. Die regeringsamptenare wat hulle moet inlig, weet nie eens van hoëdigtheidsbeweiding nie. Beter weidingsbestuur, sou die impak van die droogte vir veeboere ook minder gemaak het. ‘n Vriend vertel my dat hy 100 beeste op 150ha aanhou deur hulle daagliks te skuif in 0.5ha kampies. Die gemiddelde drakrag daar is ongeveer 1 grootvee eenheid op 5ha. Hy wei amper 1 op 1ha. Daar is volgens hom nog baie kos in sy veld. Hy kon sy hele plaas in 1 jaar deurbewei en nou begin hy voor in ‘n kamp wat vir 365 dae gerus het. Anders gesien het hy nog 1 jaar se kos op sy veld oor.

Hoeveel dra die kaal velde by tot hoër omgewingstemperature? In watter mate verhinder die hoë omgewingstemperature dat reën val?

Met die wolkies wat die afgelope paar dae saampak en die hoë vlakke van humiditeit in die binneland, lyk dit asof daar dalk ‘n bietjie reën kan val. Ons hoop dit gaan. Dalk moet ons nie aandring dat #rainmustfall nie. Dalk moet ons eers tot die besef kom dat ons besig is om iets verkeerd te doen en dan besluit om dinge te begin reg doen? By biddae vir reën word gereeld gelees: “As Ek die hemel toesluit, dat daar geen reën is nie, of as Ek die sprinkaan beveel om die land af te eet, of as Ek pes onder my volk stuur, en my volk, oor wie my Naam uitgeroep is, hulle verootmoedig en bid en my aangesig soek en hulle bekeer van hul verkeerde weë, dan sal Ék uit die hemel hoor en hulle sonde vergewe en hulle land genees (2Kr 7: 13-14). Wat as dae van verootmoediging uitgebrei word tot lewens van verootmoediging? Wat as inwoners van Suid-Afrika nie net aandring op reën nie, maar besef dat die droogte ook dalk ‘n oproep tot bekering is. ‘n Bekering na die God wat hemel en aarde gemaak het. ‘n Oproep tot bekering na die God wat die hemel kan oop- en toesluit wat reën betref? Dalk moet boere ook bekeer van konvensionele boerderymetodes na iets wat meer in lyn is met hoe God se Skepping funksioneer? Dalk moet ons pleit #laatditassebliefreën sodat ons kan regmaak wat ons verbrou het.

Ons groot probleem is dat ons nou al ‘n krisispunt bereik het. Die mieliesaaityd gaan verby. Daar is skaars twee weke planttyd vir mielies oor. Boere kan nie binne twee weke ‘n nuwe boerderypraktyk implimenteer nie. Suid-Afrika se bevolking is vandag baie groter as wat dit was toe die vorige droogtes getref het. Water wat in ander jare vir besproeiing aangewend sou kon word, sal nou eerstens gebruik moet word vir menslike be-hoeftes. Gestel dit reën  nie en gestel die Vaalrivier hou op vloei net soos die Oranjerivier? Hoeveel water is in die Katsedam om losgelaat te word voordat ‘n droogtegeteisterde Lesotho ook drinkwater gaan begin opgaar? Behalwe vir die droogte wat water verminder, is daar ook nog die riool en mynbouwater wat in die riviere beland. Dalk moet die regering van ons land ook besef dat hulle hulself moet bekeer van niksdoen na ietsdoen. Dalk moet hulle weer rioolstelsel aan die werk kry en mynbouers voor stok kry oor hulle agterlosigheid.

Met die tekorte wat vir mielies in 2016 voorspel word, wat gaan gebeur as daar nie meer mieliemeel is wat ge-eet kan word nie en voermaatskappye nie meer genoeg mielies het om voer te produseer vir diere wat weens hongerte vrek nie? As al die ruvoer uitgeput is, wat gaan met beeskuddes gebeur? Wat gaan met beespryse gebeur in 2016, wat van daarna as baie kuddes uitgevrek of –geslag is en boere weer kuddes begin opbou? Wat as die rand nog verder tuimel? Waarheen gaan voedselpryse? Ons infrastruktuur kan nie invoere hanteer as dit op ‘n punt moet kom waar al ons kosvoorraad ingevoer moet word nie. Waar gaan 50 miljoen plus mense kos kry? Die stedeling moenie dink dat hy ongeskonde daarvan gaan afkom nie.

Wat kan ons hieruit leer? Dat die huidige landbou en bemarkingsmodelle nie volhoubaar is nie? Dat as almal help kan ons ons probleme bietjie uitstel? Dat as ons ‘n paar jaar gelede al ons leefstyl aangepas het, dinge vandag anders kon lyk? Dat almal in Suid-Afrika afhanklik van water is? Dat almal in Suid-Afrika afhanklik is van grond om ons kos te produseer? Dat die manier waarop ons ons grond bestuur ‘n direkte gevolg het op wat met ons water gebeur? Dat die manier waarop ons ons grond bestuur ‘n direkte gevolg het op wat met ons mense gebeur?

My vraag is, as die reën sou val, gaan ons in Suid-Afrika aangaan soos ons nog altyd aangegaan het, of gaan ons verander en saamwerk om ons samelewing en omgewing op ‘n gesonde voet te plaas?

Facebooktwitter